Macroalgen en een refugium: de ‘planten’ van het rifaquarium
In een rifaquarium zijn er geen echte waterplanten, maar macroalgen doen hetzelfde werk: ze nemen nitraat en fosfaat op. Welke macroalgen zijn geschikt en hoe richt je een refugium in?
Waterplanten zoals in zoetwater groeien niet in een rifaquarium. Hun rol wordt overgenomen door macroalgen: grotere algen die, net als planten, nitraat en fosfaat opnemen om te groeien. Ze concurreren zo met plaagalgen en helpen het water schoon te houden.
Het refugium
Een refugium is een verlicht compartiment in de sump, zonder vissen, waarin macroalgen groeien. Het heeft drie voordelen:
- Opname van voedingsstoffen: de algen halen nitraat en fosfaat uit het water. Door regelmatig een deel te oogsten, verwijder je die stoffen definitief.
- Een schuilplaats voor kleine diertjes: copepoden en vlokreeftjes vermenigvuldigen zich ongestoord en spoelen het aquarium in, als natuurlijk voer voor bijvoorbeeld de mandarijnvis.
- Een stabielere pH: laat je het refugium ’s nachts verlichten terwijl het aquarium donker is, dan schommelt de pH minder tussen dag en nacht.
De beste macroalgen
Chaetomorpha
De populairste keuze: een kluwen van groene draden, ook ‘spaghetti-alg’ genoemd. Groeit snel, hecht zich niet vast en is makkelijk te oogsten. Een zachte stroming die de kluwen langzaam laat rollen, zorgt voor gelijkmatige groei.
Caulerpa
Groeit zeer snel en is er in veel vormen, zoals druiven- of varenvormig. Nadeel: Caulerpa kan plots ‘geslachtelijk worden’, waarbij ze haar celinhoud in het water loost en afsterft. Houd ze daarom goed onder controle. Caulerpa taxifolia is in de Middellandse Zee een invasieve soort geworden: loos nooit algen of aquariumwater in de natuur.
Rode macroalgen
Gracilaria (ook ‘ogo’ genoemd) is een rode macroalg die doktervissen graag eten. Je kunt ze kweken in een refugium en als vers voer geven.
Halimeda
Een kalkalg met schijfvormige segmenten, mooi in het aquarium zelf. Ze verbruikt wel calcium en KH, net als steenkoralen.
Plaagalgen
Macroalgen zijn iets anders dan plaagalgen zoals draadalg, cyanobacteriën (rode ‘smeeralg’) of dinoflagellaten. Die groeien vooral bij een onevenwicht in voedingsstoffen, te weinig stroming of te veel licht. Een refugium helpt dat onevenwicht voorkomen.
Tips
- Verlicht het refugium met een eenvoudige LED-lamp voor planten.
- Oogst regelmatig: macroalgen die afsterven, geven hun voedingsstoffen weer vrij.
- Laat de stroming in het refugium rustig, zodat copepoden kunnen gedijen.
- Geen sump? Een klein ‘hang-on’-refugium aan de achterkant van het aquarium kan ook.